چشم‌به‌راه یا پای در راه؛ تکلیف ما در عصر غیبت چیست؟

ریحانه عامل‌نیک: هر مفهومی تعریفی دارد که بسته به زمینه بررسی می‌تواند معنا و انواعی را دربرگیرد. در روزهای جمعه ما مسلمانان به طور آگاهانه و یا ناآگاهانه به مفهوم انتظار فکر می‌کنیم. اما در باور دینی ما انتطار چه معنایی دارد؟

انتظار آرزویی دور یا نشانی از انفعال نیست؛ بلکه پیوندی عمیق میان دل‌های ما و فردایی روشن است. این مفهوم در متون دینی و روایی ما به صورت پویا و زنده‌ای توصیف شده است، مفهوم انتظار شیعی انسان را از روزمرگی و بی‌تفاوتی نجات می‌دهد و به زندگی او جهت می‌بخشد.

منتظر واقعی کسی است که با وجود همه‌ی سختی‌ها و رنج‌های پیرامون، چراغ امید را در دل روشن نگه می‌دارد و رفتار و منش خود را با مرام پیشوایان دین هماهنگ می‌کند؛ تلاشی که جان آدمی را تعالی می‌بخشد و او را در صف یاوران حق قرار می‌دهد.

امام صادق(ع) می‌فرمایند: «هر که در حال انتظار این امر (ظهور قائم) بمیرد، همچون کسی است که با قائم در خیمه او باشد؛ نه، بلکه به مانند کسی است که پیشاپیش پیامبر خدا(ص) شمشیر می‌زند.»(بحار الأنوار، ج ۵۲، ص ۱۴۶، ح ۶۹)

در شرح این حدیث کارشناسان حوزه علم دین و حدیث به چند نکته اشاره کرده‌اند که در ادامه به صورت کوتاه به مرور آن‌ها می‌پردازیم.

همراهی صمیمانه با امام زمان(عج) در زندگی روزمره

وقتی امام صادق (ع) می‌فرماید منتظر واقعی مثل کسی است که در خیمه امام زمانش حضور دارد، یعنی رابطه‌ی یک فرد منتظر با امامش، یک ارتباط زنده، عمیق و همیشگی است. این‌طور نیست که امام را فراموش کنیم و فقط گاهی نامش را ببریم. کسی که منتظر واقعی است، در خانه‌اش، سر کارش و در برخوردهایی که با دیگران دارد، سعی می‌کند کارهایی را انجام دهد که امام زمانش دوست دارد. این صمیمیت قلبی و تلاش برای اینکه انسان خوبی باشیم، ما را از نظر معنوی در کنار آن حضرت قرار می‌دهد، حتی اگر زمانه ما با دوران ظهور فاصله داشته باشد.

مبارزه با بدی‌ها در دنیای امروز با مهربانی و درستکاری

در ادامه حدیث، امام می‌فرماید ثواب منتظر حتی از کسی که در خیمه امام است هم بالاتر می‌رود و مثل کسی است که جلو روی پیامبر خدا (ص) شمشیر می‌زند. این یعنی منتظر واقعی بی‌تفاوت نیست. درست است که امروز ما شمشیر به‌دست نمی‌گیریم، اما در دنیایی که پر از دورویی، بی‌عدالتی و مشکلات اخلاقی است، ایستادن پای حق، کمک به آدم‌های نیازمند، گفتن حرف حساب و گول نخوردن در ناامیدی‌ها، حکم همان شمشیر زدن را دارد. هر بار که در برابر وسوسه‌ی کاری که می‌دانیم درست نیست؛می‌ایستیم یا دلی را شاد می‌کنیم، در جبهه‌ی خوبی‌ها می‌جنگیم.

امیدی که به زندگی ما رنگ خدایی می‌دهد

برای ما معادباوران مرگ پایان یک فصل از زیست و ورود به نوع دیگری از زیستن است. پیام اصلی این حدیث این است که مرگ در حال انتظار، پایان راه نیست بلکه نقطه‌ی اوج پاداش است. کسی که با امید به آینده‌ای روشن و پر از عدل زندگی می‌کند، هیچ‌وقت ناامید نمی‌شود. مرگ برای چنین آدمی، شکست نیست؛ بلکه رسیدن به مقام کسانی است که جانشان را فدای دین خدا و پیامبر(ص) کرده‌اند. این یعنی انتظار، به زندگی روزمره‌ی ما معنا می‌دهد، جلوی خستگی روحمان را می‌گیرد و به ما ثابت می‌کند که حتی در سخت‌ترین روزگار هم می‌توانیم انسان‌های ارزشمند و مفیدی باشیم.